Οι αστεακές καταβολές των οικονομικών κρίσεων, μέρος 3ο

Αναδημοσιεύουμε από το ιστολόγιο Red NoteBook το τρίτο μέρος μιας σειράς κειμένων του Ντ. Χάρβεϋ που έχουν δημοσιευτεί στο New Left Project.

Κεφαλαιακή συσσώρευση μέσω αστικοποίησης

Έχω αναλυτικά επιχειρηματολογήσει σε άλλα κείμενα για το πώς η αστικοποίηση υπήρξε ένας τρόπος-κλειδί για την απορρόφηση των πλεονασμάτων κεφαλαίου και εργασίας σε όλη την ιστορία του κεφαλαίου[17]. Έχω εδώ και καιρό επιχειρηματολογήσει ότι έχει μια πολύ ιδιαίτερη σχέση με την απορρόφηση του υπερσυσσωρευμένου κεφαλαίου για πολύ συγκεκριμένους λόγους που έχουν να κάνουν με τις μακρές χρονικές περιόδους, τους χρόνους των κύκλων εργασιών και τις διάρκειες ζωής των επενδύσεων στο δομημένο περιβάλλον. Έχει επίσης μια γεωγραφική ιδιαιτερότητα, τέτοια ώστε η παραγωγή των χώρων και των χωρικών μονοπωλίων καθίσταται αναπόσπαστη της δυναμικής της συσσώρευσης, όχι απλά λόγω των μεταλλασσόμενων τρόπων των ροών των εμπορευμάτων στο χώρο, αλλά κι επίσης λόγω της ίδιας της φύσης των δημιουργημένων και παραχθέντων χώρων και τόπων όπου αυτές οι κινήσεις πραγματοποιούνται. Αλλά ακριβώς επειδή όλη αυτή η δραστηριότητα – η οποία, παρεμπιπτόντως, έχει τεράστια σημασία για την παραγωγή αξίας και υπεραξίας – είναι τόσο μακροχρόνια, απαιτεί ένα συνδυασμό χρηματιστικού κεφαλαίου και κρατικής εμπλοκής τα οποία είναι απολύτως θεμελιώδη για τη λειτουργία της. Αυτή η δραστηριότητα είναι καθαρά κερδοσκοπική μακροχρόνια, και ενέχει το ρίσκο να επαναλάβει, σε μια αρκετά μεταγενέστερη περίοδο και σε μια μεγαλύτερη κλίμακα, τις ίδιες συνθήκες υπερσυσσώρευσης που αρχικά βοηθάει να ελαφρυνθούν. Εκεί οφείλεται ο επιρρεπής στις κρίσεις χαρακτήρας των αστικών και άλλων μορφών επενδύσεων σε φυσικές υποδομές (διηπειρωτικές σιδηροδρομικές γραμμές και αυτοκινητόδρομοι, φράγματα κλπ.). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Οι αστεακές καταβολές των οικονομικών κρίσεων, μέρος 2ο

Αναδημοσιεύουμε από το ιστολόγιο Red NoteBook το δεύτερο μέρος μιας σειράς κειμένων του Ντ. Χάρβεϋ που έχουν δημοσιευτεί στο New Left Project.

H μαρξιστική θεώρηση

Mε την αστική θεωρία, η οποία αν δεν είναι ολότελα τυφλωμένη, στην καλύτερη περίπτωση στερείται διορατικότητας αναφορικά με το ζήτημα της σχέσης της αστικής ανάπτυξης με τις μακροοικονομικές κρίσεις, είναι πιθανό να σκεφτόταν κάποιος ότι οι μαρξιστές κριτικοί με τις περίφημες μεθόδους του ιστορικού υλισμού, θα είχαν βρει ένα εύκολο πεδίο για αυστηρή καταγγελία των διογκούμενων ενοικίων και των εξώσεων, χαρακτηριστικό αυτού στο οποίο οι Μαρξ και Ένγκελς αναφέρονταν ως δευτερεύουσες μορφές εκμετάλλευσης οι οποίες επιβάλλονται στις εργατικές τάξεις από τους εμπόρους καπιταλιστές και τους ιδιοκτήτες γης. Θα είχαν ασκήσει κριτική στην οικειοποίηση του αστικού χώρου μέσω του «εξευγενισμού», στην οικοδόμηση πολυτελών συγκροτημάτων κατοικιών και στην εξέλιξη του αστικού περιβάλλοντος στο να μοιάζει με θεματικά πάρκα της Ντίσνεϋλαντ, με τις βάρβαρες συνθήκες της ζωής, της στέρησης στέγης, της έλλειψης οικονομικά προσιτής στέγασης και της διαρκούς υποβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος (τόσο στο επίπεδο το φυσικό, όπως για παράδειγμα στην ποιότητα του αέρα, όσο και στο κοινωνικό, όπως με την λεγόμενη «καλόβουλη αμέλεια» των εκπαιδευτικών δομών) για την πλειοψηφία του πληθυσμού. Τέτοιες απόψεις εκφράζονται σε ένα περιορισμένο κύκλο μαρξιστών πολεοδόμων (συμπεριλαμβάνω και τον εαυτό μου μεταξύ τους). Αλλά είναι γεγονός ότι η δομή της σκέψης στους μαρξιστικούς κύκλους είναι απελπιστικά παρόμοια με αυτή των αστικών οικονομικών. Οι «πολεοδόμοι» αντιμετωπίζονται ως ειδικοί, ενώ ο πραγματικά σημαντικός πυρήνας της μαρξιστικής μακροοικονομικής θεωρίας βρίσκεται αλλού. Και πάλι ο μύθος της εθνικής οικονομίας κερδίζει έδαφος γιατί αυτό είναι το πεδίο για το οποίο έχουμε τα περισσότερα στοιχεία και, για να είμαστε δίκαιοι, αυτό είναι το πεδίο που λαμβάνονται μερικές από τις πιο σοβαρές πολιτικές αποφάσεις. Ο ρόλος της στεγαστικής αγοράς στη δημιουργία των συνθηκών της κρίσης κατά τη διετία 2007 – 2009 και το αποτέλεσμα της ανεργίας και της λιτότητας (το περισσότερο από το οποίο αποτυπώθηκε στο τοπικό και στο κοινοτικό επίπεδο) δεν έχει γίνει επαρκώς κατανοητό, αφού μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καμία σοβαρή απόπειρα σύνθεσης και κατανόησης των διαδικασιών αστικοποίησης και οικοδόμησης του αστικού περιβάλλοντος σε συνάρτηση με τη γενική θεωρία των νόμων και της κίνησης του κεφαλαίου. Ως αποτέλεσμα, αρκετοί μαρξιστές θεωρητικοί, οι οποίοι αγαπούν «μέχρι θανάτου» τις κρίσεις, τείνουν να μεταχειρίζονται την πρόσφατη κατάρρευση του οικονομικού συστήματος ως μια προφανή επιβεβαίωση της αγαπημένης τους εκδοχής της μαρξιστικής θεωρίας για τις κρίσεις (π.χ. μείωση του ποσοστού κέρδους, υποκατανάλωση ή ο,τιδήποτε σχετικό). Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


The centre of Athens “in Crisis”: in search of critical approaches and alternative practices

Παρουσίαση στα πλαίσια του 6ου Διεθνούς Συνεδρίου Κριτικής Γεωγραφίας (Presentation in the 6th International Conference of Critical Geography – ICCG) στις 16-20/08/2011 στην Φρανκφούρτη.

Evanghelia Chatzikonstantinou, Paschalis Samarinis, Dimitra Spanou

Good morning from us too.

We are here as members of the EncounterAthens, a network of students and young researchers that was formed this year at National Technical University of Athens. Our main motivation and goal has been to establish a platform of critical discussion on the rapid transformations that have taken the form of a severe urban crisis in the city of Athens. While we initially started it as a discussion inside the university, our aim is and has been to open it up to social movements and organizations active in the center of Athens.

So, what we wish to present here is an overview of our ongoing collective work. To start with we will make an introduction to the multiple and complex geographies of crisis in the central areas of Athens Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Οι αστεακές καταβολές των οικονομικών κρίσεων, μέρος 1ο

Αναδημοσιεύουμε από το ιστολόγιο Red NoteBook το πρώτο μέρος μιας σειράς κειμένων του Ντ. Χάρβεϋ που έχουν δημοσιευτεί στο New Left Project.

Τα συμβατικά οικονομικά αντιμετωπίζουν συνήθως την επένδυση στο δομημένο περιβάλλον όπως και την αστικοποίηση, ως δευτερεύουσας σημασίας ζητήματα σε σχέση με τις σημαντικότερες υποθέσεις που ενυπάρχουν σε ένα είδος φανταστικής ενότητας που ονομάζεται «εθνική οικονομία»

Σε ένα άρθρο στους New York Times στις 5 Φεβρουαρίου του 2011, υπό τον τίτλο «Οι φούσκες στο στεγαστικό τομέα είναι σπάνιες», ο Ρόμπερτ Σίλλερ, ο οικονομολόγος που θεωρείται από πολλούς ως ο πλέον ειδικός στην αγορά ακινήτων δεδομένου του ρόλου του στην σύνταξη του καταλόγου Σίλλερ με τιμές ακινήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθησύχαζε τους πάντες ότι η πρόσφατη φούσκα των ακινήτων ήταν ένα «σπάνιο γεγονός, το οποίο δεν επρόκειτο να επαναληφθεί για πολλές δεκαετίες». Η «γιγάντια φούσκα των ακινήτων» των αρχών της δεκαετίας του 2000 «δεν είναι συγκρίσιμη με κανέναν εθνικό ή διεθνή οικονομικό κύκλο της αγοράς ακινήτων στην ιστορία. Οι προηγούμενες φούσκες ήταν μικρότερες και περισσότερο τοπικές». Τα μόνα λογικά αντίστοιχα, διατεινόταν, ήταν οι φούσκες στην αγορά γης που συνέβησαν στις Ηνωμένες Πολιτείες στο παρελθόν, στα τέλη της δεκαετίας του 1830 και τη δεκαετία του 1850.[1] Αυτό συνιστά, όπως θα δείξω, μια ιδιαιτέρως ανακριβή ανάγνωση της καπιταλιστικής ιστορίας. Το γεγονός ότι προσπερνιέται τόσο αδιάφορα επιμαρτυρεί ένα σοβαρό τυφλό σημείο της σύγχρονης οικονομικής σκέψης. Δυστυχώς, αυτό καταλήγει να είναι ένα τυφλό σημείο και στη μαρξιστική πολιτική οικονομία. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Για την πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου

της Δήμητρας Σιατίτσα, Μάρτιος 2011

Η «κρίση» του κέντρου της Αθήνας είναι σχεδόν καθημερινά στην ατζέντα του δημόσιου διαλόγου, συχνά συνοδευόμενη από ακραίες απόψεις για το ποιές είναι οι λύσεις και τα άμεσα μέτρα που θα αντιμετωπίσουν το ‘πρόβλημα’. Σε αυτό το πλαίσιο αναζητείται και αναμένεται με αγωνία ο ρόλος της πολιτείας και των ειδικών, ως η πλευρά εκείνη που μπορεί να δώσει ψύχραιμες και επικαιροποιημένες απαντήσεις σε ζητήματα που απασχολούν όλους τους κατοίκους. Εν μέσω πολύπλευρης κρίσης, με δυσοίωνες προοπτικές για έναν μεγάλο αριθμό κατοίκων αυτής της πόλης που διολισθαίνει προς την φτώχεια, οι προτάσεις για πολιτικές δημόσιας παρέμβασης θα μπορούσαν να αντιστρέψουν την εικόνα παρακμής και υποβάθμισης που συστηματικά καλλιεργείται απο τα Μέσα και τους πολιτικούς και που με διαφορετικό τρόπο βιώνουν οι διάφορες ομάδες κατοίκων.

Εν αναμονή λοιπόν της κατάθεσης των προτάσεων για το νέο Ρυθμιστικό Αθήνας και της επιτροπής της βουλής «Δράση για την Αθήνα», έχει γίνει γνωστό από δημοσιεύματα στον τύπο και από ερευνητικά που πλαισιώνουν τις επιλογές για το Ρυθμιστικό, ότι ανάμεσα στις προτεραιότητες της πολιτείας είναι η πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου, που σε συνδυασμό με την σημαντική επέκταση του τραμ και την ενίσχυση του δικτύου λεωφορείων και τρόλεϊ, θα αποκλείσει το αυτοκίνητο από το κέντρο και θα αποδώσει εκτεταμένες διαδρομές σε πεζούς και ποδηλάτες. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »